Sivilce


Nedir?

Sivilce sık görülen bir deri (cilt) hastalığıdır. Cildimizde bulunan saç foliküllerinin (yuvalarının), köklerinin ve buraya açılan yağ bezlerinin iltihabı neticesinde oluşur.

Akne yani sivilce genellikle ergenlik yaşlarında başlar. Kıl köklerindeki yağ bezlerinin aşırı çalışması sonucu fazla miktarda sebum (yağ bezlerinin salgısı) salgılanır. Böylece folikül (kıl kökü / yuvası) içerisinde normalde sürekli dökülmesi ve yenilenmesi gereken cilt hücrelerimizle beraber yapışkan ve tıkayıcı bir birikim oluşur.

Ardından kıl köklerimizde ve cildimizde sürekli bulunan bakteriler bu birikmiş yağ kitlesi içinde çoğalarak enfeksiyon ve iltihap oluşturur.


Belirtileri

Sivilceler genellikle deriden kabarık siyah nokta veya beyaz noktalar olarak gözükmeye başlar. Beyaz noktalara komedon da denilir. Beyaz noktalar sebum ile dolmuş, şişmiş kıl köküdür. Beyaz noktaların yani komedonların dışarıya çıkışı açık değildir, tıkanıklık içerdedir, yani havayla teması yoktur, hala cildin altındadır. Siyah noktalarda ise kıl kökündeki birikimin çıkış noktası açıktır, böylece kirli ve siyah görülür.

Enfeksiyon ve iltihap oluşmuşsa sivilceler hassas ve kırmızı olarak görülür. Sivilceler büyüklüklerine göre papül veya daha büyükse püstül olarak adlandırılır. Daha ileri durumlarda ise nodul ve kist halini alırlar.


Teşhis

Ailem hekimimiz fizik muayene ile gözle komedonları ve siyah noktaları görerek şekilleri, hassasiyet durumları, büyüklükleri ve yaygınlığına göre teşhis edecektir. Genellikle rahatça hepimiz teşhis edebilsek de rahatsızlık veren veya yaygın durumlarda aile hekimine başvurulmalıdır.


Tedavi

Sivilce tedavisi için herhangi bir müdahalede bulunmadan veya ilaç kullanmadan mutlaka aile hekimine danışılmalıdır.

Herhangi bir eczaneden eczacıya danışarak alabileceğimiz reçetesiz ürünler kullanılabilir. Genellikle uygulanan tedavi yöntemleri ve ürünleri arasında ilk sırada salisik asit losyonları gelir. Salisilik asit losyonlarıyla cildimizi yıkayarak komedonların içerdiği sebumun boşalmasına yardımcı olabiliriz. Ayrıca cildi kurutucu ve hafif soyucu jeller (benzoil peroksit jel) ile tıkanmış komedonları veya açık siyah noktaların boşalması, bakteri oluşumunun önlenmesi sağlanabilir.

Diğer komedon boşalmasına ve bakteri oluşmasını önlemeye yardımcı olan etken madde ise azelaik asit içeren kremlerdir. Günde iki kere ince bir tabaka halinde sürerek kullanmaya başlanmalı, daha sonra günde bir kere kullanarak devam edilmelidir. Bu ürünler ile sivilcelerde iki üç günden bir haftaya kadar hafif de olsa bir düzelme veya sönme görülmüyorsa aile hekimine başvurulmalıdır.

Aile hekiminizin daha ciddi durumlarda size reçete edebileceği ilaçlar arasında ise özel kullanım şartları olan ve mutlaka dikkatli ve reçeteye uygun kullanılması gerekenlerden tretinoin (retinoik asit) hem topikal hem de sistemik kullanılan formlara sahiptir. Ayrıca zaman zaman antibiyotikler de reçete edilmektedir. İltihaplanmış sivilcelere antibiyotikli merhemler de kullanılmakta ve doktorun gerekli gördüğü durumlarda ise oral antibiyotikler reçete edilmektedir.


Prognoz;

Hafif durumlarda bir haftada sivilcelerin düzelmeye başlaması beklenir. Oral tedavi gerektirecek kadar ciddi durumlarda ise tedavi altı ay veya daha fazla sürebilmektedir. Müdahale edilmeyen yaygın sivilceli durumlarda estetik açıdan hoş olmayan sonuçlar görülmekte veya ciddi sağlık tehdidi oluşturan enfeksiyonlar da izlenmektedir.


Korunma Yolları

Sivilceden korunmanın yolu yoktur. Kıl köklerimizdeki yağ bezlerinin aşırı çalıştığı her türlü durumda oluşacaktır. Ergenlik, kıllarımızın çıkış şekli, kullandığımız ilaçlar, adet dönemleri, kozmetikler, cildimize uyguladığımız yanlış bakımlar sivilce oluşumu tetikleyecektir. Her ne kadar cildin ve kıl köklerinin çalışmasıyla ilgili bir durum olsa da sivilceli bölgeleri temiz tutarak ek enfeksiyon oluşmamasına dikkat edilmelidir. Hassas, akıntılı veya inatçı sivilceler de doktora gidilmelidir. Aile hekimi gerekli ilaçları ve önerileri verecektir. Bir uzmana gitmek istenirse konuyla dermatoloji doktorları ilgilenmektedir. Aşırı durumlarda yani kist veya apse oluşmuşsa biriken enfeksiyon ve iltihabi oluşumun cerrahi olarak çıkartılması gerekebilir. Aile hekimi ilgili müdahaleyi yapacak, eğer gerekirse ilgili uzmana sevk edecektir.