Göz Kuruluğu


Göz Kuruluğu Nedir?


Göz kuruluğu sık görülen göz rahatsızlıklarından biridir. Gözyaşının yeterli salgılanmaması ya da gözyaşı kalitesinin bozuk olması “kuru göz sendromuna” neden olabilir. Özellikle akşam saatlerinde artan, yanma, batma, kaşıntı, yabancı cisim hissi, kızarıklık, aşırı yaşarma ve bulanık görme şikayetiyle ortaya çıkar. Uzun süre bilgisayar başında çalışanlarda da göz kırpmasının sayıca azaldığı ve göz kuruluğuna sebep olduğu düşünülmektedir.


Sağlıklı bir gözde, göz yüzeyi sürekli nemli kalmalıdır. Böylece göz kapaklarının kolay açılıp kapanması ve göz yüzeyinin korunması sayesinde kaliteli bir görüş sağlanır. Göz çevresindeki gözyaşı bezleri tarafından salgılanan ve göz kapaklarının kırpılması ile göz yüzeyine yayılan gözyaşı, yine göz kırpma ile göz kapaklarındaki küçük kanalcıklar ve daha sonra nasolakrimal kanal yardımıyla burun içine yönlenerek gözü terk eder. Gözyaşı tabakası, hemen göz üzerine yayılan bir mukus tabaka, ortada sulu (aköz) tabaka ve en dışta yağlı (lipid) tabakalardan oluşur. Bu üç tabakadan herhangi birinin eksikliği veya bozukluğu, kuru göz şikayet ve bulgularının ortaya çıkmasına neden olur.


Gözyaşı salgısı, erkek ve kadınlarda, ilerleyen yaşla birlikte azalır. Ancak, kuru göz, özellikle menopoz sonrası kadınlarda sık görülür. Çevresel faktörler de göz kuruluğuna neden olabilir. Örneğin; kuru, sıcak, rüzgarlı veya dumanlı ortamlarda gözyaşı yeterli miktarda üretildiği halde, gözde birikemez. Özellikle klimalar havayı kurutmakta ve gözyaşının buharlaşmasına neden olmaktadır.


Yoğun bilgisayar, tablet, akıllı telefon kullanımı, uzun saatler televizyon seyretmek de, göz kırpma refleksini bozacağından, buharlaşmayı artırarak göz kuruluğuna neden olurlar. Bazı hastalıklar da gözde meydana gelen kurulukla ilişkili olabilir. 


Gözyaşı bezlerinin yetersiz çalışması, gözyaşının az üretilmesine neden olur. Bu durum romatoid artrit, diyabet vb gibi sistemik hastalıklarla görülebilir.


Bunun dışında, idrar söktürücü, tansiyon düşürücü, anti-alerjik, anti-depresan ilaçlar, uyku ilaçları ve alkol göz kuruluğuna neden olabilir. Ciddi kuru göz, ağız kuruluğu ile birlikte giden Sjögren Sendromu ile birlikte olabilir. Bu durumda, hastalarda, sıklıkla eklem romatizması olmak üzere, tüm vücut sistemlerini tutan bir bağışıklık sistemi (immün sistem) bozukluğu veya bağ dokusu hastalığı mevcuttur.



Göz Kuruluğu Belirtileri Nelerdir?


Kuru göz hastaları gözlerde kuruluk hissi, yanma, batma, yabancı cisim hissi, kızarıklık, rüzgar veya sigara dumanından rahatsızlık, göz çevresinde mukus iplikçiklerin oluşması ve/veya kontakt lens kullanmakta zorluk şikayetleri ile doktora başvururlar.



Göz Kuruluğu Nasıl Teşhis Edilir?


Göz kuruluğu şikayeti kendi başına belirleyici olsa da doktorunuz bazı testler ile durumun seviyesini de anlamaya çalışabilir.


Göz doktoru tarafından yapılan basit bir göz muayenesi ile kuru göz tanısı kolayca konulabilir. Hastanın öyküsü de tanıya çok yardımcıdır. Bunun dışında, gözyaşının özel boyalarla boyanması veya ‘gözyaşı şeritleri’ ile gözyaşı miktarının tayini de tanıda kullanılabilecek basit testlerdir.



Göz Kuruluğu Tedavisi


Göz kuruluğu probleminde öncelikle kuruluğa neden olan etken ortadan kaldırılmalıdır. Çevresel faktörlerden korunma önemlidir. 


Bilgisayarda uzun süre çalışanlar için ekrandan gelen yansıma ve parlamalar önlenmeli, çalışma sırasında daha sık göz kırpma ve gözleri kısa sürelerle dinlendirme alışkanlığı edinilmelidir. Gözleri az yoran yazı karakteri ve renkler seçilmelidir.


Kuruluğa neden olabilecek rüzgârlı ortamlarda ya da yüzerken koruyucu gözlük kullanılmalıdır.


Günde en az 2 lt. su içilmelidir.


Omega 3’ten zengin beslenilmelidir.


Uyku düzenine önem verilmelidir.


Göz kuruluğu tedavisinde, göz kuruluğu için damla, jel ya da pomad şeklinde suni gözyaşları kullanılır. Katkı maddesi içermeyen tek dozluk suni gözyaşları daha sık tercih edilir. 


Göz kuruluğu tedavisi öncesinde, hastada romatoid artrit, sjögren, lupus ve benzeri bir sistemik bir hastalık olup olmadığı araştırılmalıdır. Kuru göze neden olabilecek, göz yüzeyi kapanmasının yetersiz olduğu kapak bozuklukları da giderilmeli, gerekirse cerrahi olarak tedavi edilmelidir.


Gözü nemli tutabilmek için, gözyaşının yerini tutan birçok yapay gözyaşı damlası ve jeli bulunmaktadır. Yapay gözyaşını günde 4–5 kereden daha sık kullanma ihtiyacını hisseden hastalar için koruyucu madde içermeyen, tek kullanımlık yapay gözyaşı preparatları da bulunmaktadır. Bu tek kullanımlık damla ve jeller, hastalar tarafından, gün boyu, arzu edildikleri sıklıkta kullanılabilmektedirler.
Kuru gözde diğer bir yaklaşım, mevcut gözyaşının korunmasıdır. 


Kuru göz hastaları özellikle geceleri uyudukları odanın nemlendirici cihazlarla nemlendirilmesinden de fayda görürler. Yine mevcut gözyaşını korumak amacıyla, gözyaşını gözden uzaklaştıran küçük kanalcıklar, göz doktoru tarafından, basit bir işlemle, geçici veya kalıcı olarak kapatılabilir.


Yukarıdakilerin dışında gözyaşı yapımını arttıran birtakım ilaçlar da mevcuttur. Ancak, aynı zamanda salya yapımını da arttıran ve terleme, bulantı, kalp çarpıntısı gibi yan etkileri olabilen bu ilaçlar ancak doktor denetimi altında kullanılabilirler.



Göz Kuruluğundan Korunma Yolları


Bilgisayar ekranı karşısında çok zaman geçirenler için öneriler


  • Monitörün üst kenarı göz hizasında, bifokal gözlük kullananlarda ise biraz daha aşağıda olmalıdır. 
  • Gözle ekran arası mesafe monitör boyutlarına göre 50-80 cm arasında ayarlanmalıdır. 
  • Ekranda açık renk zemin üzerine koyu renk ve uygun büyüklükte yazı karakterleri kullanılmalıdır. 
  • Standartlara uygun aydınlatma koşulları sağlanmalı, yapay aydınlatma kaynaklarının yeri ve teknik özellikleri ekran üzerinde parlama ve yansımayı engelleyecek şekilde olmalıdır. Her yirmi dakikada bir yirmi saniyelik mola verilmeli ve gözler en az altı metre uzağa odaklanarak rahatlaması sağlanmalıdır.
  • Ekran karşısındayken göz kırpma sayısı azalarak göz kuruluğuna yol açabilir. Sık göz kırparak, gerekirse damlalarla takviye yapılarak göz yüzeyi nemlendirilmelidir.
  • Özellikle bilgisayar başında uzun süre zaman geçirenler için gözü en az yoran renkler önem kazanıyor. Göz kuruluğundan şikayet edenlerin özellikle gri ve siyah arka plan kullanmaları daha faydalı olacaktır. Beyaz ve sarı gözü en çok yoran renklerdir. Bilgisayar ekranları ışık kaynakları oldukları için yansıtma özelliği yüksek olan renkler gözü en çok yoran renklerdir.