×
image

Soğuk Algınlığı

Soğuk Algınlığı (Nezle) Nedir?


Nezle halk arasında üşütme veya soğuk algınlığı olarak ifade edilir. Nezle virüsler sebebiyle gelişen bir üst solunum yolu enfeksiyonudur. Nezle gripten daha hafiftir ve gribe göre daha hızlı iyileşir. Virüsler vücuda girdikten birkaç gün sonra nezle belirtilerini gösterir. Nezle genel olarak burun akıntısının yoğun olduğu bir enfeksiyonu tanımlamak için kullanılırken, yine aynı üst solunum enfeksiyonu kırıklık ve hafif ateş ama daha az burun ilgili bulgularla seyrediyorsa farklı bir hastalık gibi algılanabilir. Bu enfeksiyonun farklı şiddetleri nedeniyle üşütme ve nezle terimleri sanki farklı hastalıklar tanımlanıyormuş gibi kullanılmaktadır.


Önce üşüme ve üşütmeden başlayalım. Üşüme, soğuğun etkisini hissetmek demektir. İnsan kıyafeti ince olduğunda, soğuk yerlerde elleri veya ayakları çıplak olduğunda, yağmurda ıslanarak veya hava gerçekten çok soğuk olduğu için üşüyebilir. Üşütmek ise, üşüyüp hasta olmak anlamına gelir. Aslında nezleye virüslerin sebep olduğunu biliyoruz ancak üşüdüğümüz zaman vücudumuzun savunma direnci düşmekte ve virüslerin etkisine karşı yeterli savunmayı geliştirememekteyiz. Ek olarak soğuk havaya maruz kaldığımızda burundaki damarların büzüşmesi sonucu kan akımı azalır ve solunum yollarındaki titrek tüycüklü temizleme mekanizması bozulur. Bu ise, vücut savunmasını bozarak burnumuzda zaten bulunan, ama uyku halinde olan virüslerin çoğalmağa başlamalarına ve hastalık belirtilerinin ortaya çıkmasına neden olur. Bu nedenlerle bu tür gelişen üst solunum yolu enfeksiyonlarını üşütme diye tarif edebiliyoruz. Gripde ise ilk önce ateşin yükselmesiyle oluşan üşümeyle karıştırılmakta ve birbirinden farklı olan nezle ve grip hastalıkları üşütme diye adlandırılabilmektedir.


Soğuk algınlığı, bilimsel olarak üst solunum yollarında virüslerin yol açtığı bir enfeksiyondur. Buna İngilizce literatürde de bizde olduğu gibi genel üşütme anlamına gelen “common cold” denir.

Gribin tedavisi olmasına rağmen soğuk algınlığı veya nezlenin kesin bir tedavisi yoktur. Soğuk algınlığında şikayetleri azaltmaya yönelik tedaviler uygulanır. Örneğin, burun tıkanıklığı için damla, öksürük için şurup kullanılabilir.

Gripte, soğuk algınlığında yaşanan sorunlara ek olarak şiddetli baş ağrısı, kas ağrısı, eklem ağrıları ve genelde ateş görülür.



Soğuk Algınlığı (Nezle) Belirtileri Nelerdir?


Burun akıntısı, hapşırma, burun tıkanıklığı, boğaz ağrısı, yanması, boğazda gıcık, hafif ateş, kırgınlık gibi belirtilere yol açar, ancak her hastada belirtilerin tümünün bulunması da gerekmez.


Burada bir parantez açıp nezlenin alerji ile ilgili burun şikayetlerini tanımlamak için de kullanılan bir terim olduğunu hatırlatalım. Yanlış anlamalara yol açmamak için, böyle bir durumda alerjik nezle veya alerjik rinit demek daha doğrudur. Sadece nezle dendiğinde, virüslerin sebep olduğu burun iltihabı, bir çeşit üst solunum yolu hastalığı anlaşılmalıdır.


Gripte, soğuk algınlığında yaşanan sorunlara ek olarak şiddetli baş ağrısı, kas ağrısı, eklem ağrıları ve genelde ateş görülür.


Özellikle grip, nezle ve soğuk algınlığı kişiyi aniden yatağa düşürüp, yaşam kalitesini bozabiliyor. Soğuk algınlığını daha ciddi tablolara yol açmadan hafif bir şekilde atlatmak bazı pratik önerilerle mümkün olabiliyor.


Ne yazık ki soğuk algınlığına birden etki edebilecek mucizevi bir tedavi şekli yoktur. Bakteri enfeksiyonlarında etkili olan antibiyotikler ise bu virüslere etki etmemektedir. Kişi genellikle sürekli burnunu çekmekte, kendi kendine ilaç almakta ve belirtilerin geçmesini beklemektedir. Ancak soğuk algınlığını biraz daha konforlu geçirebilmek ve çevreye bulaştırmamak için alınabilecek bazı tedbirler vardır. Bu sayede hastalığın üstesinden daha da çabuk gelinebilir.



Soğuk Algınlığı (Nezle) Tedavisi


Stres bağışıklık sistemini zayıflatarak kolay nezle-grip olmamıza neden olabilir. Her türlü stresten uzak durmaya çalışmak bu açıdan da önemlidir.


İstirahat ve gevşeme, belki de nezle ve gribin en eski tedavi önerisidir.


Çok ateşiniz yoksa kırgın da olsanız hafif, yorulmadan yürüyüş yapın. Bu şekilde kan dolaşımı artırılarak enfeksiyon bölgesine akyuvarların gelmesine katkıda bulunulur. Açık havada yapılan kısa yürüyüşler havasız bir odada yorganın altında yatmaktan daha iyidir.


Beslenmenize dikkat edin. Soğuk algınlığı sırasında enfeksiyona karşı önlem almaya çalışan vücudun metabolizması, hazmı zor gıdalarla yorulmamalıdır. Az yağlı gıdalar, et ve süt ürünleri, taze meyve ve sebzeler yenmelidir.


Tavuk çorbası burundaki salgının kıvamını azaltarak, tıkanıklığı gidermektedir. Ayrıca özellikle sıcak tavuk çorbası salgı üretimini artırır, hapşırma ve sümkürme yoluyla mikropların vücuttan dışarı atılmasına yardımcı olur.


Grip belirtileri olduğunda ise ev istirahati gereklidir. Nezle tedavisinde kullanılanlara ek olarak nadiren ve zorunlu kalındığında gereksinim duyulan virüslere karşı (antiviral) ilaçlar, belirtilerin süresini ve ciddiyetini azaltmak için kullanılabilir. Bu ilaçlar, genellikle yaşlılar ve gribe bağlı komplikasyon riski yüksek olan genel durumu bozuk hastalar için kullanılır. Bu gibi durumlarda belirtilerin ikinci gününde mutlaka doktor önerisiyle başlanır.


Grip olanların ayağa kalkacak enerjisi yoktur. Soğuk algınlığında kişi işe gidebilir, günlük yaşamını sürdürebilir. Gripte ise hastanın parmağını oynatacak gücü olmaz. İki hastalık arasındaki en büyük fark budur.


Nezle veya soğuk algınlığında sadece burun ve burun bölgesi, gripte ise vücudunuzun tamamı hastalanır.


Gripseniz ateşiniz vardır ve nezlede görülen hafif ateşten fazladır. Grip ağır bir hastalık olduğundan yüzde 90 ihtimalle 39-40 dereceye ulaşan bir ateş görülür.


Bol bol sıvı alın. 6-8 bardak su, meyve suyu, çay ve diğer içecekler ile nezleye bağlı kaybedilen sıvı yerine konabilir. Ayrıca yabancı maddelerin vücuttan atılması kolaylaşır.


Su buharıyla odanın havasını nemlendirmek çok iyi bir yöntemdir.


Sigara içmeyin, içilen ortamdan uzak durun. Sigara içilmesi veya dumanına maruz kalınması zaten enfeksiyon nedeniyle duyarlı olan boğazın daha kötüye gitmesine neden olur. enfeksiyona karşı mikropları solunum yollarımızdan temizlemeye çalışan hücrelere olumsuz etki yapar.


Yeterli miktarda C vitamini alın. Öksürük, hapşırma ve diğer belirtilerin azalmasını sağladığına eskiden beri inanılmaktadır. Yüksek doz C vitamini doktor gözetiminde, kısa süreyle kullanılabilir. Fakat sıvı alımını da artırmak açısından portakal, mandalina, greyfurt gibi C vitamininden zengin meyvelerin suları içilebilir.


Tuzlu su ile burnunuzu temizleyin. Burun içindeki ödemin azalmasına ve burun tıkanıklığında azalmaya yardımcı olur. Ayrıca mikropların mekanik olarak temizlenmesini sağlar. Eczanelerde alınabilecek bu tip tuzlu su spreyleri kullanılabilir veya evde de basitçe hazırlanıp kullanılabilir. Bir bardak suya bir çay kaşığı saf tuz koyup karıştırdıktan sonra burun damlalıkları ile buruna damlatılarak belirgin rahatlık sağlanır.


Grip ve soğuk algınlığı tedavisinde antibiyotik kullanılmaz. Gribe ve soğuk algınlığına virüsler sebep olur. Antibiyotikler ise zararlı bakteriler içindir. Bu nedenle her ikisinin tedavisinde de antibiyotik kullanılmaz.


Burnunuzu tuzlu su ile temizleyin. Tuzlu su burun içindeki ödemi azaltır. Burun tıkanıklığına karşı etkili olur. Bir bardak suya birkaç çay tuz koyun. Damlalık ile burnunuza damlatın.



Soğuk Algınlığından Korunma Yolları Nelerdir?


Ellerinizi yıkayın. Ellerin yıkanması mikropların uzaklaştırılmasında oldukça önemlidir. Sabun ve akan sıcak su ile nezle virüsleri el ve parmak cildinden temizlenir. Sabun ve deterjanlar nezle virüsünü etkilemezler; virüsler yıkama ile mekanik olarak ortamdan uzaklaştırılırlar. El yıkama nezle olan kişi veya eşyaları ile temastan sonra çok önemlidir. Özellikle çocuklara hasta olan kişi ile temas ettiklerinde, ellerini yıkamaları öğütlenmelidir.


Fincan veya bardakları paylaşmayın. Tek kullanımlık kağıt bardaklar, özellikle okul ve iş yerlerinde mikropların yayılımını önlemede başarılıdır.


Kağıt mendil kullanın. Kağıt mendili bir kez kullanıp atmak önemlidir; zira masaya, koltuğa, sandalyeye vs. temas ile başkasına virüs bulaşabilir.


Gözlerinize burnunuza ve ağzınıza elinizi götürmeyin. Nezle olan biriyle temas edildiyse kişi elini gözlerine, burnuna ve ağzına sürmemelidir.


Çocuğunuza sık el yıkamasını öğütleyin.


Kağıt havlu kullanın. Mutfak veya diğer yerlerde, özellikle nezle olunduğunda pamuklu havlu yerine kağıt havlu tercih edilmelidir.


Oyuncakları temiz tutun. Oyuncaklar mikropları barındırabilir. Oyuncaklar düzenli olarak sıcak, sabunlu suyla yıkanmalıdır.


Başka yöne hapşırın. Diğerlerinden uzağa veya mendile hapşırılması önemlidir. Ağzınızı elleriniz ile kapadıysanız, sonrasında mutlaka elinizi yıkayın. Bu durumu çocuklarınızın da örnek almalarını sağlayın.
Bulunduğunuz ortamı havalandırın. Mikroplar durağan havada asılı kalır. Pencereler açıldığında temizlenir Ayrıca oda nemlendirilmelidir. Kaloriferin üzerine ıslak bez konulması yeterli olur. Burun mukozasının kuruması önlenir.


Bu uygulamalar dışında belirtiler ağırlaşmaya devam ediyorsa veya geçmiyorsa mutlaka bir hekime başvurulmalıdır. Ciddi hastalık belirtileri olmayan basit nezlede, belirtileri azaltmak amacıyla semptomatik tedavi uygulanır. Ek olarak yatak istirahati, bol sıvı alınması, ılık tuzlu su ile gargara, akıntı kesici ilaçlar ve parasetamol gibi ağrı kesici ve ateş düşürücüler önerilir.


Antibiyotikler ise virüslere etki etmezler. Antibiyotikler gibi reçeteye tabi olan ilaçlar, bakteriyel enfeksiyonun bulunduğu orta kulak iltihabı ve sinüzit gibi durumlarda, doktor tarafından teşhis edildikten sonra reçete edilir. Basit nezle ve grip durumlarında antibiyotik kullanımının bir yararı olmadığı gibi, hastanın karaciğer ve böbreklerinin işlevlerini ağırlaştırır ve ayrıca mikropların antibiyotiklere karşı direnç geliştirmesine de neden olur.


Soğuk algınlığında vücut virüslerle mücadele ettiği için yapacağınız en iyi şey dinlenerek ona yardımcı olmaktır. Ayrıca stresten uzak durmanız da dinlenmek kadar faydalıdır.



Soğuk Algınlığı (Nezle) ve Grip Arasındaki Farklar Nelerdir?


Soğuk Algınlığı ve grip arasındaki farkı ayırt etmenin en temel yolu belirtileri analiz etmektir.


Grip Belirtileri

-Hızla başlayan ateş veya titreme,

-Öksürük,

-Kas ağrıları,

-Baş ağrısı,

-Boğaz ağrısı,

-Burun tıkanıklığı/akıntısı,

-Yorgunluk/halsizlik ve kırgınlık


Soğuk Algınlığı (Nezle) Belirtileri

-Burun tıkanıklığı/akıntısı,

-Boğazda dolgunluk hissi ve ağrı,

-Kuru öksürük,

-Halsizlik 


  • Soğuk algınlığında yüksek ateş nadir görülürken, gripte 38 derece veya üstüdür.
  • Grip olan hastalarda sıklıkla boğaz ağrısı görülürken, soğuk algınlığında nadir görülmektedir.
  • Soğuk algınlığı olan kişilerde baş ağrısı nadir görülürken, gripte genel baş ağrısı sıklıkla görülür.
  • Yorgunluk ve halsizlik hissi soğuk algınlığında hafif boyutlardayken, gripte ise uzun süreli görülmektedir.
  • Burun tıkanıkları soğuk algınlığı geçiren hastalarda sıklıkla yaşanırken, gripte çok sık görülmez.
  • Hapşırma hali soğuk algınlığının sıklık görülen belirtisiyken, grip hastalarında nadirdir.
  • Hapşırma gibi öksürük nöbetleri de grip ve soğuk algınlığında farklı şekillerde görülür. Soğuk algınlığında öksürük nadir, gripte ise sıklıkla yaşanır.
  • Soğuk algınlığının ileri boyutlara taşınması nispeten hafifken, gripte zatürre veya bronşite çevrilebilir.
  • Grip aşısı ile grip hastalığını önlemek mümkünken, soğuk algınlığını engelleyecek bir aşı bulunmamaktadır.
  • Kas ve vücut ağrısı gibi şikayetler soğuk algınlığında daha az görülürken gripte daha sık görülür.