×
image

Bitlenme (Pedikülozis)

Bitlenme Neden Olur?


Bitlenme her insanda, her coğrafyada, her yaş grubunda oluşabilen, bulaşıcı kaynağı insan olan bir hastalıktır. Etkeni bir parazittir. İnsanlarda yerleşim yerine göre baş bit, vücut biti ve kasık biti olarak üç tür bitlenme görülebilir.


Bunlardan okul çağı çocuklarında ve yuvalarda en sık görüleni baş bitidir. Özellikle 3-10 yaş grubu kız çocuklarda daha sık görülen bit, saçtan saça, ortakkullanılan eşyalarla, direkt ya da dolaylı yollarla bulaşır.


Bitlenmek utanılacak bir şey olarak düşünülür. Fakat bu saklanacak, üzüntü duyulacak bir durum değildir. Bitlenmemek için temiz olmak yeterli değildir, çünkü bit temiz saça da gelir. Bitin bulaşması için tek koşul bit bulaşmış bir kişiyle temas etmektir. Zıplayan ya da uçabilen bir canlı olmadığı için ortak kullanılan eşyalar, yakın temas bitin bulaşmasına sebep olur. Okula giden çocuklarda temas ve ortak eşya kullanımı çok, temizlik bilinci ve dikkat daha az olduğu için koşullar bitin bulaşmasına müsaittir. 



Bitlenme Belirtileri Nelerdir?


Bitlenmede ilk olarak yumurtalar bulaşarak saç kılına yapışır ve kepek gibi görünür. Saçtan kolaylıkla ayrılmayıp, saçlı deride şiddetli kaşınma yapar. Daha sonra da sulantı yapıp egzama benzeri pis kokulu, kötü görüntülü bir tabloya dönüşür. Sosyo ekonomik durumun kötülüğü ve yeterli kişisel temizlik şartlarının sağlanamaması gibi durumlar bitlenme sıklığını artırabilir.

Ense bölgesindeki kaşınma biti baş bitlenmesinde ilk görülen bulgu olabilir. Çıplak gözle çoğu kez “sirke” denilen bit yumurtalarını görmek mümkündür. Bu yumurtalar zaman içinde “larva”, sonra da erişkin bit haline gelirler.


Saç biti uçamaz ve zıplayamaz. Erişkin bitlerin yaşam süresi ortalama 30 gündür. Bu sürede dişi bitler günde yaklaşık 10 adet sirke adı verilen yumurtayı genellikle geceleri saç diplerine bırakır. Kıla sıkıca yapışık halde olan sirkeler tipik olarak başın arkasında enseye yakın ve kulakların arkasında yerleşirler.


Yaklaşık 8-9 günde yumurtalarından çıkan sirkeler görünür hal alırlar. Sonraki 9-12 günde olgunlaşırlar. Sirkeler insan vücudu dışında kumaş ve battaniye üzerinde 10 gün kadar canlı kalabilirken saç biti yalnızca 1-2 gün yaşayabilir.


Saç bitlenmesi daha çok çocuklarda görülür. Okullar, yurtlar gibi toplu yaşanan ve ortak eşya kullanılan kalabalık ortamlarda daha kolay bulaş olur. Kızlarda daha sıktır. Bozuk hijyen saç bitlenmesi için bir risk faktörü değildir.


Bit bulaşmış bir kişi ile yakın fiziksel temas (kafadan kafaya) veya o kişiye ait tarak, fırça, eşarp, yastık, şapka ve tüylü oyuncaklar gibi paylaşılan kişisel eşyalarla bulaşır. Saç tarama veya kazak değiştirirken bitler hasta kişiden1 metre uzaklığa bulaşabilirler.



Bit ve Sirke Nasıl Tespit Edilir?


Bitlenmeyi gösteren ilk ipucu; saçlı deri, ense ve kulak arkasındaki kaşınma hissidir. Kaşıntı, bitin salgısına karşı gelişmiş allerjik bir reaksiyondur. Biti tespit etmek için ense ve kulak arkasındaki saçlar dikkatle incelenmelidir. Bitler ışıktan kaçtıkları için yalnızca saç kılına sıkıca tutunmuş küçük yumurtalar (sirkeler) görülebilir.


Kalabalık ortamlarda vakit geçiren çocuklara öğretmenler veya aileler tarafından periyodik muayeneler yapılmalıdır.

Çocukların saçları düzenli olarak yıkanmalı ve vücut bakımlarına özen gösterilmelidir

Öğrenciler bit tehlikesine karşı uyarılmalı, kişisel temizliklerine dikkat etmeleri gerektiği uygun bir dille anlatılmalıdır.

Tedavi ve bitten korunma konularında zaman kaybedilmeden uzman yardımı alınmalıdır. Aksi halde büyük bit salgınları oluşabilir. Bu gibi tablolar ırk ve statü farkı gözetmeksizin diğer bireylere de bulaşabilmektedir.


Okulda salgından etkilenen herkesin aynı anda tedaviye başlaması çok önemlidir. Böyle bir çabayla, salgının kolayca önüne geçilebilecektir. Evde veya okulda bir kişide bit tespit edildiğinde herkesin kontrol edilmesi şarttır. Bitlerin tedavisi değişik kimyasal içerikleri haricen kullanılan ilaçlarla yapılır. Bit kontrolü ve bitten arınmada sık dişli özel taraklar da kullanılır. Yumurtalar da bir süre sonra canlı bitler haline geleceği için, tedavinin her iki basamağı da eşit derecede önemlidir. Bit yumurtaları mekanik olarak o bölgeden uzaklaştırılmalıdır. Çocuğun eşyaları, taraklar, fırçalar, havlular, yastık çarşaf gibi eşyalar temizlenmeli ve havalandırılmalıdır. Çünkü bit insan vücudu dışında bir süre sonra varlığını sürdüremez.


Bit ve Sirke Temizliğinde Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?


Bitin bulaşma ihtimali olan aile bireyleri ya da yakınlarında belirtilerin olması durumunda onlar da aynı tedavi ve temizlik yöntemlerini uygulamalılar.

Bit temizliğinde kullanılan tarak, toka ya atılmalı ya da bit şampuanı ile iyice temizlenmelidir.

Kullanılan giysi, çarşaf vb. sirkeli suda bekletilmeli ardından yüksek ısıda yıkanmalıdır. Yıkanması mümkün olmayan eşyalar ise bir torbaya koyulup ağzı sıkıca bağlanmalıdır ve 3-4 hafta kapalı şekilde bekletilmelidir. Bu yöntemle bitler ölür.



Bitlenme Sonrası Tedavi Nasıl Olur?


İlk olarak saç bitinin tespit edilmesi gerekir. Doktorunuz basit bir muayene sonrası tedavinizi verecektir. Ancak doktorunuza ulaşamayacağınız bir yerde iseniz eczacınıza sorabilirsiniz. Aldığınız bit ilacını prospektüsüne uygun şekilde kullanmadığınız takdirde bitlerin yeniden oluşmasını engelleyemezsiniz.


Saçınızı bit ilacı il eyıkadıktan sonra veya yıkarken bit tarağı ile saçınızı özenle taramalısınız. Her bit ilacının kullanımı farklılık göterebileceği için mutlaka kullanım talimatına uygun davranmalısınız. Sirkeleri tamamen ayıklayana kadar taramaya devam etmelisiniz. İlk yıkama ile sirkelerden kurtulmanız mümkün olmayabilir, genellikle haftalık bir iki uygulama gerekmektedir. Tedavi ve temizlemenin kalıcı olması için 1 hafta-10 gün sonra aynı işlemleri tekrarlamalısınız.


Böcek ilacı içeren ürünler yerine sirkeyi kaplayacak türde sağlığa zararı olmayan ürünleri tercih ediniz.

Bit sadece saçlarda görülmez. Sakal, bıyık ve koltuk altı tüyleri de kontrol edilmelidir. Bit görüldüğü takdirde tedavisi ve temizliği en kısa sürede yapılmalıdır.


Bitleri öldürmek için kullanılan ilaçlar temel tedavi yöntemidir. Saçlı deriye bölgesel olarak krem, losyon veya jel şeklinde uygulanır. Saçlar ıslatılıp şampuan ile ovalandıktan sonra durulanıp havlu ile kurulanır. Daha sonra kuru ve temiz olan tüm saçlı deriye bahsedilen ilaç uygulanıp 10 dakika kadar beklenerek durulanır. İlk uygulamadan 7-10 gün sonra tedavi tekrarı edilebilir.

Saçlar ıslatıldıktan sonra saç kremi gibi bir kayganlaştırıcı uygulanarak saçlar sık dişli taraklarla yaklaşık 15-30 dakika süreyle taranır.



Bitlerden Korunma Yolları Nelerdir?


Ortak eşya kullanımından kaçınılmalıdır. Bitlenmeye karşı bilgilendirmenin yapılması, kalabalık ve ortak yerlerde yaşayanlarda düzenli controller yapılmalıdır.